Zuid-Limburgse villalandschap in Romeinse tijd veel dichter bewoond

Onderzoek Romeins landschap door 'Karen Jeneson'

Karen Jeneson - conservator Thermenmuseum - onderzocht het Romeinse landschap op de löss-gronden tussen de Maas en de Rijn. Dit landschap bestond vooral uit zogenaamde villa's, grote landerijen die graan en andere producten produceerden voor de markt. Hoewel er al 150 jaar opgravingen in de regio worden gedaan, is veel nog onbekend. Zo zijn er nog altijd veel vragen over de overgang van de late IJzertijd naar de vroeg-Romeinse tijd en wat er precies met de oorspronkelijke bewoners is gebeurd. Ook over de ondergang van het rijke villa-landschap in de 3e - 4e eeuw na Chr. zijn nog veel vraagtekens. Zaken als religie, economie en sociale organisatie zijn slechts op hoofdlijnen duidelijk, veel details ontbreken.
Jeneson maakte een overzichtskaart van het hele gebied (130 x 30 km) en analyseerde deze om te kijken welke nieuwe inzichten dit zou opleveren. Zij toont aan dat het traditionele beeld, dat op villa's enkel de Romeinse elite woonde, moet worden bijgesteld. Het overgrote deel van het landschap bestond uit villa's. Dit betekent dat lang niet elke villa-eigenaar tot de elite moet worden gerekend.

Ook toont Jeneson aan dat onderzoekers in het verleden vooral zochten naar de villa's die door het gebruik van typisch Romeinse architectuur (onvergankelijk materiaal zoals steen, keramisch bouwmateriaal, beton) gemakkelijk te herkennen waren. Maar er waren ook boerderijen waarvoor alleen gebruik was gemaakt van organisch materiaal. Verder ontdekte Jeneson dat we ons beeld van de gemiddelde bewoningsdichtheid moeten bijstellen: het landschap was veel dichter bewoond dan voorheen gedacht. Een ander verrassend resultaat was dat de nieuwe Romeinse steden en wegen een even grote invloed uitoefenden op het landschap als de natuurlijke factoren.

Doordat Jeneson over de grenzen van Zuid-Limburg keek, kon de Nederlandse archeologische onderzoekstraditie worden vergeleken met die van de België en Duitsland. Duidelijk bleek dat onderlinge verschillen invloed hebben over de kennis van het Romeinse landschap, of het nu gaat om soorten sites (bijvoorbeeld nederzettingen zonder steenbouw, secundaire wegen), of nederzettingsdichtheid. Door deze informatie kan worden gesteld dat in de toekomst vormen van onderzoek, waarbij de bodem niet wordt gestoord, zoals veldkartering, lucht- en satellietfoto-grafie, vaker zouden moeten worden ingezet naast reguliere (proef)opgravingen. Daarnaast zijn nieuwe opgravingen en vervolgonderzoek dringend nodig om de aannames van Jeneson te staven. Er ligt waarschijnlijk ook nog veel informatie besloten in het opnieuw uitwerken van oude opgravingen, waarvan het materiaal destijds slechts summier en met de stand van kennis van die tijd is bekeken.

Demande

Des questions à nous poser

Contactez-noud:
Tél. +31 (0)45 560 5100
E-mail info@thermenmuseum.nl

Rappelez-moi:
Laissez-nous votre numéro de téléphone
ci-dessous, et nous vous rappellerons.