De oudste liefdesverklaring uit Romeins Coriovallum

Een iconisch voorwerp dat vervaardigd is ten tijde van de Romeinse pottenbakindustrie is de Lucius-kruik. Op deze kruik, uit de tweede eeuw, is een drietal inscripties te lezen, waaronder “Lucius Amaka fecit Ferenius legonam”. Vertaald in het Nederlands is dat: “Lucius Ferenius maakte de kruik voor Amaka”. Deze inscriptie van een Romeinse pottenbakker die bijna tweeduizend jaar geleden een kruik maakt speciaal voor een Germaanse vrouw en dat ook in de nog natte klei schrijft, is in feite de oudste liefdesverklaring van Nederland. De kruik is te bewonderen in het Thermenmuseum en is een sleutelstuk in de Canon van Nederland.

De pottenbakkersindustrie van Coriovallum

In Heerlen zijn uitzonderlijk veel Romeinse pottenbakkersovens gevonden (de teller staat inmiddels op meer dan 50 exemplaren). In veel van deze ovens zijn nog potten teruggevonden. In het huidige Nederland was nog niet eerder aardewerk met een draaischijf op dermate grote schaal voor de markt geproduceerd. De aanwezigheid van de zogenaamde Brunssummerklei in de bodem in een gebied even ten noorden van Heerlen was een belangrijke factor in de ontwikkeling van deze artisanale productie. Deze klei is namelijk wit-bakkend en daarmee uitermate geschikt voor Romeins gebruiksaardewerk.

Een van de meest recente pottenbakkersovens is in 2016 gevonden, vlak achter het Thermenmu-seum. Deze oven is in exceptionele toestand bewaard gebleven, want ook de bodem van de oven waarop de potten werden gezet tijdens het bakken is bewaard gebleven. De oven is in z’n geheel gelicht en is nu te bewonderen in het museum.

Recent onderzoek

Recent onderzoek heeft uitgewezen dat de pottenbakkersindustrie van Coriovallum ontstond rond het jaar 50 nC. Tot die tijd werd aardewerk vooral geïmporteerd, uit Italië en het zuiden van Gallië. De eerste vormen van aardewerk die lokaal werden geproduceerd waren dan ook kopieën van aardewerk dat van elders werd aangevoerd. Al snel gingen pottenbakkers in Coriovallum eigen typen maken, die herkenbaar zijn aan de vorm én de zo kenmerkende Brunssummerklei. De huidige stand van kennis (het onderzoek naar het aardewerk van Coriovallum is pas in 2015 echt goed op gang gekomen en is nog lang niet afgerond) toont aan dat er al meer dan 150 specifieke ‘Heerlen-aardewerk’ typen waren. Coriovallum als aardewerk-productiecentrum kan zich wat dat betreft zonder meer meten met dat van bijvoorbeeld Romeins Keulen. De onrust en invallen in de 3e eeuw na Chr in de regio maken een vroegtijdig einde aan de bloeiende pottenbakkersindustrie.

Een iconisch voorwerp

Een iconisch voorwerp dat deze pottenbakkersindustrie heeft voortgebracht is de zogenaamde Lucius-kruik. Op deze kruik, die in de 2e eeuw is gedateerd, is een drietal inscripties te lezen. Ze zijn aangebracht door de pottenbakker zelf, wat ook weer een unieke blik geeft in de geletterdheid van niet-Romeinen in Nederland. Deze Lucius uit Feresne (huidige Bilzen, BE) noteerde dat hij de kruik in zijn atelier had gemaakt voor Ammaka. Dit is een typisch Germaanse naam, die bijvoorbeeld ook te lezen is op een grafsteen uit Maastricht. De inscriptie van een Romeinse pottenbakker die bijna 2000 jaar geleden een kruik maakte speciaal voor een Germaanse vrouw en dat ook in de nog natte klei schreef, is in feite de oudste liefdesverklaring van Nederland.

 

Over de Canon van Nederland

Met de Canon van Nederland sta je oog in oog met de geschiedenis van Nederland. De Canon neemt je in vijftig vensters mee langs de belangrijkste gebeurtenissen, personen en voorwerpen die samen het verhaal van Nederland vertellen. Met de Canon als uitgangspunt slaan musea en gedenkplekken door heel Nederland de handen ineen om de veelzijdigheid van de Nederlandse geschiedenis voor het voetlicht te brengen. Samen vormen zij het netwerk van de Canon van Nederland, ofwel het Canonnetwerk. Zij presenteren iconische sleutelstukken van de Canon in de eigen context en trekken op in gezamenlijke programmering en campagnes. Deze landelijke samenwerking is een initiatief van het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, waar sinds september 2017 de overzichtspresentatie van de Canon van Nederland te zien is. De landelijke samenwerking wordt mede mogelijk gemaakt door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Historisch goud

Historisch Goud is het erfgoedbedrijf van de Gemeente Heerlen

Kasteel Hoensbroek

Een van de mooiste, best bewaarde en best toegankelijke kastelen van Europa.

document.addEventListener( 'wpcf7mailsent', function( event ) { location = 'https://www.thermenmuseum.nl/bedankt/'; }, false );